ΧΡΗΣΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ «ΣΥΜΠΙΕΣΗ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ»

1. Τι είναι η «συμπίεση περιθωρίου»;
2. Πως επιδρά η «συμπίεση περιθωρίου» στην αγορά και στους καταναλωτές;
3. Γιατί ο έλεγχος για «συμπίεση περιθωρίου» εφαρμόζεται μόνο για την εταιρία ΟΤΕ Α.Ε.;
4. Μήπως με τους ελέγχους της ΕΕΤΤ δημιουργούνται αντικίνητρα για νέες επενδύσεις;
5. Τι θα γινόταν αν δεν επιλαμβανόταν η ΕΕΤΤ;
6. Τύποι «Συμπίεσης Περιθωρίου»
7. Πότε στοιχειοθετείται «συμπίεση περιθωρίου»;
8. Ποιες είναι οι μέθοδοι εξέτασης «συμπίεσης περιθωρίου»;

1 Τι είναι η «συμπίεση περιθωρίου»;
«Συμπίεση περιθωρίου» (margin squeeze) συμβαίνει όταν η διαφορά μεταξύ της τιμής ενός χονδρικού προϊόντος Α και της τιμής ενός λιανικού προϊόντος B του οποίου το Α αποτελεί βασικό συστατικό, δεν επαρκεί ώστε ένας πάροχος ίδιας αποτελεσματικότητας με την δεσπόζουσα εταιρία [1], να έχει ικανό περιθώριο κέρδους για να επιβιώσει.

2 Πως επιδρά η «συμπίεση περιθωρίου» στην αγορά και στους καταναλωτές;
Στην περίπτωση της «συμπίεσης περιθωρίου», οι εναλλακτικοί τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι της λιανικής υπηρεσίας δύνανται να αντιμετωπίσουν προβλήματα στην δυνατότητά τους να ανταγωνιστούν στην αγορά. Αυτό το γεγονός μπορεί να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στους ρυθμούς ανάπτυξης των παρόχων, καθώς και στην οικονομική βιωσιμότητα τους, με αποτέλεσμα την πιθανή έξοδο τους από την αγορά και τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Αυτό τελικά προκαλεί υψηλότερες λιανικές τιμές και περιορισμό της καινοτομίας στην προσφορά νέων υπηρεσιών προς τους καταναλωτές.

3 Γιατί ο έλεγχος για «συμπίεση περιθωρίου» εφαρμόζεται μόνο για την εταιρία ΟΤΕ Α.Ε.;
Σύμφωνα με τον Ν. 703/1977 (Νόμος περί Ανταγωνισμού) απαγορεύεται από μία ή περισσότερες επιχειρήσεις η καταχρηστική εκμετάλλευση της δεσπόζουσας θέσης αυτών στο σύνολο ή σε μέρος της αγοράς. Βάσει του Ν. 3431/2006, η ΕΕΤΤ ασκεί εποπτικές αρμοδιότητες σύμφωνα με τις διατάξεις του δικαίου του ανταγωνισμού στις αγορές ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Η ΕΕΤΤ όρισε συγκεκριμένες αγορές στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ακολουθώντας τη διαδικασία ορισμού αγορών που περιγράφεται στην Οδηγία-Πλαίσιο από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας ήταν το συμπέρασμα ότι στις περισσότερες αγορές το επίπεδο ανταγωνισμού δεν είναι ικανοποιητικό, λόγω του ότι η ΟΤΕ Α.Ε. διαθέτει σημαντική ισχύ στις αγορές αυτές. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η ΕΕΤΤ υποχρεούται να επιβάλλει συγκεκριμένες υποχρεώσεις στον πάροχο με δεσπόζουσα θέση.

Επομένως, η ΟΤΕ Α.Ε. – ως πάροχος με δεσπόζουσα θέση στην αγορά των ηλεκτρονικών επικοινωνιών -- υπόκειται σε έλεγχο από την ΕΕΤΤ ως προς τη συμμόρφωσή της με υποχρεώσεις, όπως π.χ. ο έλεγχος τιμών και κοστολόγησης. Συγκεκριμένα, η εξέταση «συμπίεσης περιθωρίου» διενεργείται για την διερεύνηση της συμμόρφωσης της ΟΤΕ Α.Ε. στο πλαίσιο των υποχρεώσεων ελέγχου τιμών και των διατάξεων περί ανταγωνισμού.

Οι λοιποί πάροχοι στις αγορές λιανικής κατέχουν πολύ μικρότερα μερίδια αγοράς συγκριτικά με την ΟΤΕ Α.Ε., ενώ στις αγορές χονδρικής έχουν εξαιρετικά περιορισμένο μερίδιο. Συνεπώς, επειδή δεν διαθέτουν την αναγκαία ισχύ για στρέβλωση του ανταγωνισμού με την πρακτική της «συμπίεσης περιθωρίου», δεν υπόκεινται σε ανάλογες υποχρεώσεις.

4 Μήπως με τους ελέγχους της ΕΕΤΤ δημιουργούνται αντικίνητρα για νέες επενδύσεις;
Οι επενδύσεις σε δικτυακές υποδομές από την ΟΤΕ Α.Ε. κατά το μεγαλύτερο μέρος τους έχουν πραγματοποιηθεί για την παροχή υπηρεσιών φωνητικής τηλεφωνίας την εποχή πριν την απελευθέρωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών. Οι νεώτερες επενδύσεις για την παροχή ευρυζωνικών υπηρεσιών γίνονται με δεδομένες τις υποχρεώσεις της ΟΤΕ Α.Ε. να προσφέρει πρόσβαση και σε όλους τους άλλους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους.

Η ΕΕΤΤ, με τις ενέργειες της, στοχεύει στην προώθηση νέων υπηρεσιών προς όφελος των καταναλωτών, αλλά συγχρόνως και στην διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών ώστε όλοι οι πάροχοι να αυξήσουν τις επενδύσεις τους. Ειδικότερα, η ΟΤΕ Α.Ε. να έχει κίνητρα για την επέκταση των επενδύσεων της και οι εναλλακτικοί τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι να αναπτύξουν τις δικές τους αυτόνομες υποδομές.

Η επιβολή υποχρεώσεων για ελέγχους τιμών που έχουν επιβληθεί στην ΟΤΕ Α.Ε αποσκοπούν στην ανάπτυξη μιας υγιούς ανταγωνιστικής αγοράς καθώς και στην αύξηση της ζήτησης και διείσδυσης των νέων τεχνολογιών στην ελληνική επικράτεια. Οι έλεγχοι «συμπίεσης περιθωρίου» διασφαλίζουν ότι δεν θα υπάρχει συρρίκνωση του ανταγωνισμού, γεγονός που θα επηρέαζε δυσμενώς την εξέλιξη της αγοράς, οδηγώντας σε αύξηση των τιμών, μείωση των επιλογών, και περιορισμό των κινήτρων για προσφορά νέων καινοτομικών υπηρεσιών.

5 Τι θα γινόταν αν δεν επιλαμβανόταν η ΕΕΤΤ;
Η ΕΕΤΤ επιλήφθηκε της υποθέσεως, μετά από καταγγελία άλλων επιχειρήσεων του κλάδου, από το 2004. Εάν δεν επιλαμβανόταν, θα αθετούσε σημαντικό μέρος των υποχρεώσεών της ως αρχή προστασίας του ανταγωνισμού, διευκολύνοντας τον παραγκωνισμό των νέων και μικρότερων επιχειρήσεων του κλάδου. Επιπλέον, είναι πιθανόν ότι θα προκαλούσε την παρέμβαση των αρμόδιων κοινοτικών οργάνων (DG Competition), όπως συνέβη στην περίπτωση της Ισπανικής Telefonica (στην οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόστιμο 151,9 εκατ. ευρώ).

6 Τύποι «Συμπίεσης Περιθωρίου»
Μία κάθετα ολοκληρωμένη εταιρία, που κατέχει δεσπόζουσα θέση στην χονδρική αγορά, μπορεί να προβεί σε πρακτικές «συμπίεσης περιθωρίου», αυξάνοντας την τιμή χονδρικής, μειώνοντας την τιμή λιανικής ή πραγματοποιώντας ταυτόχρονα και τα δύο. Η συμπίεση περιθωρίου» μπορεί να γίνει με τους ακόλουθους τρόπους:

• με «διάκριση τιμών (discriminatory pricing)», όταν η δεσπόζουσα εταιρία αυξάνει την τιμή χονδρικής και χρεώνει τους ανταγωνιστές της υψηλότερη χονδρική τιμή από αυτή που χρεώνει στον εαυτό της (λιανικό άκρο),
• με «μη διάκριση τιμών (non-discriminatory pricing)», όταν η δεσπόζουσα εταιρία αυξάνει την τιμή χονδρικής και χρεώνει όμοια στους ανταγωνιστές και στον εαυτό της. Μέσω αυτής της πρακτικής, αυξάνονται σχετικώς τα κόστη των ανταγωνιστών της, αλλά και του λιανικού άκρου της δεσπόζουσας εταιρείας. Όμως τα περιθώρια της δεσπόζουσας εταιρείας παραμένουν ανεπηρέαστα, αφού ουσιαστικά υπάρχει σταυροειδής επιδότηση μεταξύ του χονδρικού και λιανικού άκρου,
• με «ληστρική τιμολόγηση (predatory pricing)», όταν η δεσπόζουσα εταιρία διαμορφώνει τη τιμή λιανικής ώστε να είναι χαμηλότερη από το κόστος παροχής υπηρεσίας (κοινό κόστος παροχής χονδρικού και λιανικού προϊόντος) και επαρκούς περιθωρίου κέρδους [2].

7 Πότε στοιχειοθετείται «συμπίεση περιθωρίου»;
Σύμφωνα με την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής[3], καταχρηστική «συμπίεση περιθωρίου» συμβαίνει όταν η διαφορά μεταξύ των λιανικών τιμών μιας επιχείρησης που κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά και των χονδρικών τιμών με τις οποίες παρέχει τις αντίστοιχες υπηρεσίες στους ανταγωνιστές της είναι αρνητική ή δεν επαρκεί για την κάλυψη του κόστους προϊόντος της δεσπόζουσας εταιρίας για την παροχή υπηρεσιών στους λιανικούς του πελάτες.

8 Ποιες είναι οι μέθοδοι εξέτασης «συμπίεσης περιθωρίου»;
Σύμφωνα με την Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (98/C265/02) (Access Notice), υπάρχουν δύο μέθοδοι για την εξέταση της πιθανότητας ύπαρξης συμπίεσης τιμών:

α) Βάσει των στοιχείων κόστους της δεσπόζουσας εταιρίας [4].

Αν η εταιρία κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών, η «συμπίεση περιθωρίου» συνιστά καταχρηστική συμπεριφορά. Στην περίπτωση «συμπίεσης περιθωρίου», το λιανικό άκρο της δεσπόζουσας επιχείρησης δεν θα μπορούσε να ασκήσει αποδοτικές δραστηριότητες στην λιανική αγορά με βάση την τιμή του χονδρικού προϊόντος που χρεώνει στους ανταγωνιστές το χονδρικό άκρο της δεσπόζουσας επιχείρησης.

β) Βάσει των στοιχείων κόστους ενός εύλογα αποδοτικού παρόχου [5] (ΕΑΠ ή reasonably efficient operator, REO)

Η πρακτική «συμπίεσης περιθωρίου» κέρδους μπορεί να ελεγχθεί αποδεικνύοντας ότι το περιθώριο ανάμεσα στο κόστος της πρόσβασης που χρεώνεται στους ανταγωνιστές που δραστηριοποιούνται στην λιανική αγορά και στην τιμή που χρεώνει η δεσπόζουσα εταιρία στην αγορά λιανικής είναι ανεπαρκές για να επιτρέπει σε άλλον πάροχο (με εύλογη αποδοτικότητα στην λιανική αγορά) να επιτυγχάνει φυσιολογικό επίπεδο κερδοφορίας [6].
 

[1] Περισσότερες πληροφορίες στο www.eett.gr/ Συχνές Ερωτήσεις

[2] Price squeeze, foreclosure and competition law, P. Crocioni & Cento Veljanovski, Journal of Network industries, Vol 4 (2003)

[3] 2003/707/ΕΚ: Απόφαση της Επιτροπής, της 21ης Μαΐου 2003, σχετικά με διαδικασία δυνάμει του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ (Υπόθεση COMP/C-1/37.451, 37.578, 37.579 — Deutsche Telekom AG), παρ. 102 και 107, Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 263 της 14/10/2003 σ. 0009 – 0041

[4] Παρ. 117

[5] Παρ. 118

[6] Απόφαση 88/518/EOK της Επιτροπής, της 18 Ιουλίου 1988, Brown Napier/British Sugar (EE L 284 της 19.10.1988, σελ. 41